On 10:10 with No comments

Tên chung quốc tế: Diazepam.
Mã ATC: N05B A01.
Loi thuc: An thần, giải lo, gây ngủ.
Dng thuốc và hàm lượng


Thuốc uống: Dạng cồn thuốc 2 mg/5 ml, dạng siro hoặc dung dịch
sorbitol; dung dịch uống 5 mg/5 ml, dung dịch uống đậm đặc 5 mg/1
ml; viên nén: 2 mg, 5 mg, 10 mg; viên nang: 2 mg, 5 mg, 10 mg.
Thuốc tiêm: Ống tiêm 10 mg/2 ml, lọ 50 mg/10 ml.
Thuốc trực tràng: Viên đạn 5 mg, 10 mg; dạng ống thụt hậu môn 5 mg,
10 mg.


Dược lý và cơ chế tác dng
Diazepam là một thuốc hướng thần thuộc nhóm 1,4 benzodiazepin, có
tác dụng rõ rệt làm giảm căng thẳng, kích động, lo âu, và tác dụng an
thần, gây ngủ. Ngoài ra, diazepam còn có tác dụng giãn cơ, chống co
giật. Thuốc được dùng trong thời gian ngắn để điều trị trạng thái lo âu,
căng thẳng, dùng làm thuốc an thần, tiền mê, chống co cơ và xử trí các
triệu chứng khi cai rượu.
Diazepam gắn với các thụ thể đặc hiệu trên hệ thần kinh trung ương và
các cơ quan ngoại vi đặc biệt. Thụ thể benzodiazepin trên hệ thần kinh
trung ương có liên hệ chặt chẽ về chức năng với thụ thể của hệ thống
dẫn truyền GABA (Gamma Amino Butyric Acid). Sau khi gắn với thụ thể
benzodiazepin, diazepam tăng tác dụng ức chế của hệ dẫn truyền
GABA.
Dược động học
Diazepam được hấp thu tốt hoàn toàn qua đƣờng tiêu hóa. Nồng độ cao
trong huyết tương đạt trong vòng 0,5 đến 2 giờ sau khi uống. Tiêm bắp,
sự hấp thu của diazepam có thể chậm và thất thường tùy theo vị trí tiêm.
Nếu tiêm vào cơ delta, thuốc thường được hấp thu nhanh và hoàn toàn.
Dùng theo đường thụt hậu môn, thuốc được hấp thu nhanh và hầu như
hoàn toàn.
Diazepam gắn mạnh vào protein huyết tương (95 - 99%). Thể tích phân
bố khoảng 0,95 và 2 lít/kg, phụ thuộc vào tuổi. Diazepam ưa lipid nên
vào nhanh dịch não tủy. Diazepam và các chất chuyển hóa chính, N -
desmethyl diazepam qua nhau thai và bài tiết vào sữa mẹ.
Diazepam chuyển hóa chủ yếu ở gan. Các chất chuyển hóa, N -
desmethyl diazepam (nordiazepam), termazepam và oxazepam xuất hiện
trong nước tiểu dưới dạng glucuronid, là những chất có hoạt tính dược
lý. Chỉ 20% các chất chuyển hóa đƣợc phát hiện trong nước tiểu trong
72 giờ đầu.
Diazepam có nửa đời thải trừ hai pha, một pha phân bố ban đầu nhanh
và một pha đào thải cuối cùng kéo dài 1 - 2 ngày. Các chất chuyển hóa
hoạt tính N - desmethyldiazepam, termazepam và oxazepam, có nửa đời
thải trừ tương ứng theo thứ tự 30 - 100 giờ, 10 - 20 giờ và 5 - 15 giờ.
Thuốc đào thải chủ yếu qua thận, 1 phần qua mật, phụ thuộc vào tuổi
và cả chức năng gan và thận.
Thuốc chuyển hóa và đào thải ở trẻ sơ sinh chậm hơn nhiều so với trẻ
lớn và người lớn. Ở người cao tuổi, đào thải kéo dài gấp 2 đến 4 lần.
Thuốc cũng đào thải kéo dài ở người bệnh có chức năng thận bị tổn
thương. Ở người bị bệnh gan (xơ gan, viêm gan), đào thải kéo dài gấp 2
lần.
Chỉ định
Diazepam được sử dụng trong những trạng thái lo âu, kích động, mất
ngủ. Trong trường hợp trầm cảm có các triệu chứng giống như trên, có
thể chỉ định dùng diazepam cùng với các thuốc chống trầm cảm. Sảng
rượu cấp, các bệnh tiền sảng và các triệu chứng cấp cai rượu. Cơ co
cứng do não hoặc thần kinh ngoại biên, co giật. Tiền mê trước khi phẫu
thuật.
Chng chỉ định
Mẫn cảm với benzodiazepin và các thành phần khác của thuốc. Nhược
cơ, suy hô hấp nặng.
Không nên sử dụng trong trạng thái ám ảnh hoặc sợ hãi. Không sử dụng
đơn độc để điều trị trầm cảm hoặc lo âu kết hợp với trầm cảm vì có
nguy cơ thúc đẩy tự sát ở nhóm người bệnh này.
Không dùng diazepam điều trị bệnh loạn thần mạn.
Kết hợp sử dụng diazepam và 1 benzodiazepin khác có thể gây chứng
quên ở người bệnh, và không nên dùng diazepam trong trường hợp có
người thân chết vì có thể bị ức chế điều chỉnh tâm lý.
Thn trng
Thận trọng với người bệnh giảm chức năng gan, thận, bệnh phổi mạn
tính, bệnh glôcôm góc đóng hoặc tổn thương thực thể não, xơ cứng
động mạch.
Nghiện thuốc ít xảy ra khi sử dụng diazepam trong thời gian ngắn. Triệu
chứng cai thuốc cũng có thể xảy ra với ngƣời bệnh dùng liều điều trị
thông thường và trong thời gian ngắn, có thể có di chứng về tâm sinh lý
bao gồm cả trầm cảm.Với người bệnh điều trị dài ngày các triệu chứng
trên hay xảy ra hơn và cần chú ý.
Cũng như các benzodiazepin khác cần rất thận trọng khi dùng diazepam
điều trị cho người bệnh bị rối loạn nhân cách.
Diazepam tăng tác dụng của rượu, ảnh hưởng đến khả năng tập trung
lái xe và điều khiển máy móc.
Thi kmang thai
Diazepam qua nhau thai và vào thai nhi; sau thời gian điều trị dài,
diazepam có thể gây hạ huyết áp thai nhi ảnh hưởng đến chức năng hô
hấp và gây hạ thân nhiệt ở trẻ sơ sinh. Một số ít trường hợp thấy có
triệu chứng cai thuốc rõ ràng ở trẻ mới sinh.
Một số nghiên cứu trên súc vật cho thấy diazepam gây sứt môi, khuyết
tật ở hệ thần kinh trung ƣơng và rối loạn ứng xử.
Rất hạn chế dùng diazepam khi có thai, chỉ dùng khi thật cần thiết.
Thi kcho con bú
Không dùng diazepam cho người cho con bú dưới
6 tháng tuổi vì có thể gây ngủ, tích lũy thuốc ở trẻ .
Tác dụng không mong muốn (ADR)
Tác dụng không mong muốn phổ biến và phụ thuộc vào liều sử dụng.
Người già nhạy cảm hơn so với ngƣời trẻ. Phần lớn các tác dụng không
mong muốn là an thần buồn ngủ với tỷ lệ 4 - 11%. Tác dụng an thần
buồn ngủ sẽ giảm nếu tiếp tục điều trị trong một thời gian.
Thường gặp, ADR >1/100
Buồn ngủ.
Ít gặp, 1/1000 < ADR < 1/100
Toàn thân: Chóng mặt, đau đầu.
Thần kinh: Khó tập trung tư tư
ởng.
Cơ xương: Mất điều hòa, yếu cơ.
Hiếm gặp, ADR <1/1000
Thần kinh: Phản ứng nghịch lý như kích động, hung hăng, ảo giác.
Da: Dị ứng.
Gan: Vàng da, độc tính với gan, transaminase tăng, phosphatase kiềm
tăng.
Ghi chú:
Dùng diazepam kéo dài dẫn đến nghiện thuốc, không nên dùng quá 15 -
20 ngày. Triệu chứng cai thuốc (co giật, run, co cứng cơ bụng, nôn, toát
mồ hôi) xảy ra khi ngừng thuốc đột ngột. Các triệu chứng cai thuốc nặng
hơn, thường giới hạn ở người dùng thuốc liều quá cao và trong thời gian
dài. Thông thường các triệu chứng nhẹ hơn (khó ở, mất ngủ) có thể thấy
khi ngừng thuốc đột ngột sau vài tháng dùng liều điều trị. Vì vậy thông
thường sau khi điều trị tránh dừng thuốc đột ngột mà phải giảm liều dần.
Ðể tránh nghiện thuốc, tốt nhất là dùng liều thấp nhất, ngắn ngày nhất
và hạn chế chỉ định.
Liều lượng và cách dùng
Khi điều trị liên tục và đạt được tác dụng mong muốn thì nên dùng liều
thấp nhất. Ðể tránh nghiện thuốc (không nên dùng quá 15 - 20 ngày).
Viên nén
Người lớn: Ðiều trị lo âu, bắt đầu từ liều thấp 2 - 5 mg/lần, 2 - 3
lần/ngày. Tuy nhiên trong trường hợp lo âu nặng, kích động có thể phải
dùng liều cao hơn nhiều (cơn hoảng loạn lo âu nên ưu tiên điều trị bằng
thuốc chống trầm cảm tác dụng lên hệ serotonin). Trường hợp có kèm
theo mất ngủ: 2 - 10 mg/ngày, uống trước khi đi ngủ.
Người già và người bệnh yếu ít khi dùng quá 2 mg.
Ðạn trực tràng
Người lớn: 5 - 10 mg/lần, 2 - 3 lần/ngày.
Người cao tuổi và người bệnh yếu: 5 mg/ngày.
Trẻ em 3 - 14 tuổi: 1/2 - 1 đạn 5 mg, dùng 1 - 2 lần/ngày.
Dạng dung dịch
Trẻ em: 1 - 3 tuổi: 0,4 - 1 mg/lần, 3 lần/ngày.
trên 3 tuổi: 1 - 2 mg/lần, 3 lần/ngày.
Người lớn: 2 - 6 mg/lần, 3 lần/ngày.
Người cao tuổi và người yếu: 2 mg/lần, 1 - 2 lần/ngày.
Thuốc tiêm
Người lớn: Ðiều trị lo âu nặng và co thắt cơ cấp tính 10mg tiêm tĩnh
mạch hoặc tiêm bắp, nhắc lại sau 4 giờ nếu cần thiết.
Bệnh uốn ván: 100 - 300 microgam/kg thể trọng, có thể tiêm tĩnh mạch
và dùng nhắc lại sau 1 - 4 giờ; hoặc bằng cách tiêm truyền liên tục với
liều 3 - 10 mg/kg thể trọng trong 24 giờ, có thể dùng liều tương tự
bằng dùng ống thông mũi - tá tràng.
Ðộng kinh liên tục: 150 - 250 microgam/kg thể trọng, tiêm bắp hoặc
tĩnh mạch và nhắc lại sau 30 - 60 phút nếu cần.
Trẻ em: Liều tối đa là 200 microgam/kg thể trọng, tiêm bắp hoặc tiêm
tĩnh mạch.
Người cao tuổi: Không nên vượt quá 1/2 liều người lớn.
Ống thụt hậu môn
Trẻ em dưới 10 kg: Không dùng; từ 10 - 15 kg: 1 ống 5 mg; trên 15
kg: 1 ống 10 mg.
Người lớn: 0,5 mg/kg (2 ống 10 mg).
Người cao tuổi và người yếu: Không nên dùng quá 1/2 liều người lớn.
Thuốc tiền mê: Liều thường dùng cho người lớn và trẻ em trên 12 kg:
10 mg diazepam.
Người cao tuổi và trẻ em dưới 12 kg: 5 mg diazepam.
Tương tác thuốc
Diazepam làm tăng ức chế hô hấp do morphin.
Cimetidin và cifloxacin giảm độ thanh thải của diazepam do đó làm tăng
nồng độ diazepam trong huyết tương.
Isoniazid tăng thời gian bán huỷ của diazepam từ 34 - 45 giờ.
Thuốc tránh thai và omeprazol có thể làm tăng tác dụng của diazepam.
Cafein làm giảm tác dụng an thần của diazepam.
Diazepam làm tăng tác dụng của các thuốc ức chế thần kinh khác, vì
vậy nên thận trọng khi sử dụng đồng thời hai loại thuốc này.
Dùng phối hợp với barbiturat, alcol hoặc các thuốc ức chế thần kinh
khác sẽ làm tăng nguy cơ gây ức chế hô hấp.
Khi dùng cùng thuốc giảm đau gây ngủ, liều của thuốc ngủ phải giảm ít
nhất 1/3 và tăng từng lượng nhỏ.
Ðộ ổn định và bo qun
Tránh ánh sáng, bảo quản ở nhiệt độ bằng hoặc dưới 25oC. Không để ở
nhiệt độ đóng băng (hỗn dịch tiêm diazepam).
Tương kỵ
Không nên trộn hoặc pha loãng diazepam với các dung dịch khác hoặc
thuốc khác trong bơm tiêm hoặc trong chai dịch truyền.
Quá liu và xtrí
Biểu hiện: Ngủ gà, lú lẫn, hôn mê và giảm phản xạ.
Xử trí: Theo dõi hô hấp, mạch và huyết áp như trong tất cả trường hợp
dùng thuốc quá liều. Rửa dạ dày ngay lập tức. Truyền dịch tĩnh mạch và
thông khí đường hô hấp. Có thể chống hạ huyết áp bằng noradrenalin
hoặc metaraminol. Thẩm phân ít có giá trị. Có thể dùng flumazenil để
hủy bỏ một phần hay toàn bộ tác dụng an thần của benzodiazepin.
Thông tin qui chế
Diazepam có trong danh mục thuốc thiết yếu Việt Nam ban hành lần
thứ tư năm 1999.
Thuốc hướng tâm thần